¤ Dwie zasugi industrialu ¤

Prawie trzydzieci lat temu, w roku 1977, na rynku muzycznym – tym podziemnym, rzecz jasna – pojawia si debiutancka pyta Throbbing Gristle – „Second Annual Report”. Wkrtce szturm przypuszcza Blixa Bargeld ze swoim Einsturzende Neubauten, w midzyczasie awangardowe performance urzdzaj eksperymentatorzy z SPK, a na drugim kocu wiata zaczyna duba, zgrzyta i charcze Japoczyk Masami Akita, czyli znany i lubiany Merzbow. Pierwsza poowa lat 80-tych przynosi ze sob dokonania soweskiego kolektywu Laibach, mieszajcego najnowsze osignicia awangardowej elektroniki z estetyk totalitarn i rockowo-popowymi smaczkami.
Panie i panowie – rewolucja rozpoczta. Pojcie „muzyka industrialna” (lub krcej „industrial”), ukute przez grup skupion wok Genesisa P. Orridge’a wci jeszcze nie jest dobrze znane milionowym rzeszom szarych suchaczy popkulturowego papu, tym niemniej sukcesywnie zakres jego oddziaywania si zwiksza. Mao tego – tu i wdzie wida pewn mod na to swko: oto mamy „rock industrialny”, „industrialne smaczki”, „elementy metalu i industrialu” etc. Rzecz jasna czsto s to jawne naduycia, ale z drugiej strony – czym waciwie jest muzyka industrialna, jaka jest jej zadowalajca definicja? Podgatunkw porobio si wszak mnstwo: power electronics, harsh noise, electro/EBM, dark/industrial ambient, nowa elektronika, posttechno, pldrofonia, industrial rock, industrial metal, wreszcie: scena militarna. Wszystkie te rozgazienia wywodz si wanie z industrialu, a w kadym bd razie silnie z niego czerpi.
Definiowanie industrialu jako muzyki opartej na dwikach okrelonego rodzaju wydaje si dzi prowadzi do nikd, bo jake miaaby brzmie taka definicja? Muzyka oparta na haasie i dwikach maszyn fabrycznych? Jest cae mnstwo projektw, ktre zalicza si do jakiej odmiany industrii, a jednak brzmienia stricte przemysowe pojawiaj si tam stosunkowo rzadko. Odmiana rocka wzbogacona o brzmienia elektroniczne, dwiki ostre i prowokujce? Bzdura, wiksza cz industrialu ma niewiele wsplnego z jakimkolwiek rockiem. A w ogle to okazuje si, e nawet i elektronika nie jest konieczna do robienia tego typu muzyki, o czym wiadcz projekty konstruujce dwiki z najrniejszych materialnych odpadkw wspczesnego wiata.
Gdybymy zaatakowali od drugiej strony – industrial jako wehiku idei, pewnego szczeglnego przesania czcego projekty... Ba, ale czy takie w ogle jest? Mamy zwykych eksperymentatorw, skupionych tylko na dwiku, mamy neopogan, mistykw, magw, badaczy dewiacji i perwersji, aktywistw skrajnie lewicowych i skrajnie prawicowych. Prawdziwy konglomerat, wielki kola idei.
Na potrzeby tego artykuu przyjbym wic nastpujc definicj: muzyka industrialna to zbiorcze okrelenie wielu rozmaitych gatunkw muzyki wspczesnej, ktrych wspln cech jest z jednej strony – w warstwie sonicznej – wyjcie poza klasyczny zestaw brzmie muzycznych i signicie po wszelkiego typu dwiki niemuzyczne, szmerowe, haaliwe, samplowane z rozmaitych rde, wielokrotnie przetwarzane etc. – a z drugiej strony (w warstwie przekazu) – opis kondycji czowieka i cywilizacji spoeczestwa postmodernistycznego, przemysowego i informacyjnego, opis nie stronicy od ukazywania ciemnych stron panujcej epoki, nie stronicy od taktyki szoku i szyderstwa.
Tytu tych wywodw brzmi Dwie zasugi industrialu i ma to pewien sens. Za pierwsz zasug muzyki industrialnej uwaam otwarcie muzyki na wiat haasu. Oczywicie – pierwszy by Luigi Russolo ze swoim intonarumori, potem caa rzesza eksperymentatorw pokroju Cage’a, Ligyetego, Stockhausena etc. Wszyscy oni byli jednak przedstawicielami bardzo akademickiego rodowiska tzw. „muzyki wspczesnej”, oderwanego od popkulturowej codziennoci. Industrial stworzy pomost midzy eksperymentami owych kompozytorw, a wiatem modzieowego undergroundu, klubw muzycznych, wiatem rocka i domowych studiw. Industrial otworzy na ocie puszk Pandory, ktr hermetyczna awangarda raptem lekko ponakuwaa, wyzwalajc pierwsze niemiae zgrzyty. Ale pod koniec lat 70-tych nastpia eksplozja – haas wymkn si spod kontroli, szalony, ekstremalny, ale bdcy wszak nieodcznym elementem codziennoci, ycia w wiecie rozwrzeszczanych tumw i wiecznie omoczcych machin. Od tej chwili moe wydarzy si wszystko. Modelowym przykadem jest tu wspomniany ju Merzbow – w muzyce Masami Akity jest pewien porzdek, pewna zagadkowa harmonia – ale to paradoks, wszak trzonem pozostaje chaos i haas, w ktrym splataj si ze sob tysice dwikw. Piszc te sowa sucham albumu „1930”. To dwiki tczy: feeria barw, ukadajcych si w przecudne, zapltane i nawarstwiajce si struktury, zrozumiae jednak tylko dla wtajemniczonych. Albowiem tworzywem nie s tu brzmienia klasycznych instrumentw: noise otwiera nas na duo szersze spektrum brzmie. I z pocztku jest ciko, tak samo jak ciko czasem otworzy okno zapyziaego pokoju, by wpuci do rodka oywczy powiew mronej burzy nienej. Jak mwi polski artysta noise, Zbigniew Karkowski: Nie podoba mi si to, e gdy pisze si nuty, pierwsze co trzeba zrobi, to ustalenie wysokoci dwiku. Mnie interesuje sam dwik - to nie wane, czy jest to C, D, A, czy B. I nieco dalej: Noise to w zasadzie wszystkie dwiki, podczas gdy w powanej muzyce uywa si zwykle niewielkiego wycinka skali.
Czy haas to afirmacja brzydoty? Tak moe by, ale – interpretacji industrialu jest mnstwo. Owszem – haas jako sposb opisu zjawisk patologicznych, perwersyjnych, wykltych (Genocide Organ, Whitehouse, Suttcliffe Jugend), ale take haas jako rdo kracowych dozna estetycznych (co w rodzaju sportw ekstremalnych: wielkie ryzyko i wielkie emocje), haas jako zgoa infantylna zabawa dwikiem (rodzime XV Parwek), wreszcie: haas jako rytua oczyszczenia (zalecam kilka utworw Merzbow lub Masonny po cikim, nudnym i przytaczajcym dniu w pracy lub szkole – to lepsze ni kube zimnej wody...). Wane jest take to, e owo osignicie muzyki industrialnej stopniowo zaczo przenika do innych stylw muzycznych, do popkultury. To sycha – w zespoach electro, techno, w kapelach rockowych etc. Eksperymentalne intra, przerywniki, niesamowite efekty, balansowanie na pograniczu muzyki i czystego zgieku – czsto korzenie tych zabaw tkwi wanie w rewolcie industrialu, nawet jeli sami artyci nie do koca zdaj sobie z tego spraw. Industrial odmieni wic oblicze muzyki, dajc jej nowy zakres dwikw, otwierajc setki nowych komnat w sonicznym labiryncie.
Kwestia druga – po szmerach i zgrzytach – to technika przedstawiania suchaczowi przekazu. Do podstawowego zestawu technik industrialu (we wszelkich jego odmianach, od noise po military) nale wszelkiego rodzaju gry skojarze, aluzje, pastisze, sugestie, niedopowiedzenia, parodie etc. To jest potna, ale i tajemna bro – niekoniecznie otwarte teksty, jak w rockowych piosenkach, ale wanie techniki bardziej subtelne. Mona rzec: obrzydzanie przez pozorne zachcanie, zachcanie przez pozorne obrzydzanie. Utwory wielu grup industrial roj si od fragmentw politycznych przemwie (nieraz z krgw najwikszych totalitaryzmw), od strzpkw piosenek popowych i reklamowych, od sampli z utworw onierskich i patriotycznych, od wycinkw z radia i telewizji, a wszystko to mieszane jest niczym w tyglu – niekiedy przypadkowo, czsto jednak z okrelonym zamysem. Pierwszy z rzdu przykad: Von Thronstahl – Bellum Sacrum Bellum? – pyta kapeli, ktra oczywicie nie przynaley do esencjonalnego kanonu gatunku, raczej balansuje gdzie na przeciciu militarnego industrialu, rocka, electrobeatw i neofolku, ale moe wanie dlatego skupia w sobie jak w soczewce to, o czym pisaem. Sam tytu: Wojna, wita wojna.... Ale znak zapytania na finiszu – a to zasadniczo zmienia znaczenie... Co w rodku, na krku? Ano, relacje telewizyjne i radiowe z Bliskiego Wschodu, krzyki maszerujcych onierzy, europejskie pieni wojskowe, kazania, okrzyki, melodie orientalne, mao tego: ostre, piorunujce rytmy zespolone z patetyczn symfonik. Sowem – kalejdoskop, z ktrego wyania si jednak pewne przesanie... Jakie? Zachcam do pomylunku... A poza tym warto pozna take prowokacje Laibach, Death In June czy dziesitek innych projektw, specjalizujcych si w prowokacji, demaskacji i we wszelkim innym przekomarzaniu si ze suchaczem. Wemy synny cover Life is Life w wykonaniu Laibach: muzycznie to co na ksztat monumentalnej pieni masowej, niesionej gosami fanatycznego tumu… To 1 maja w Moskwie w apogeum stalinizmu, to Parteitag w Norymberdzie, marszowe rytmy odmierzaj czas, ktry pozosta do ostatecznej kulminacji siy... Genialny utwr – pozornie bardzo muzyczny, melodyjny etc. – ale z ducha industrialny, industrialny do potgi! Monumentalny pastisz i muzyki pop, i totalitaryzmu, dokonany nowoczesnymi technikami artystycznymi. A przecie techniki podobne do laibachowskich i w ogle industrialnych przejy liczne zespoy rockowe, od czasu do czasu ubarwiajce swoje utwory samplowanymi kolaami, cytatami i aluzjami. Kolejny przykad przesikania...
Jest rok 2006, burza trwa ju 30 lat. Ile potrwa jeszcze? Zapewne tyle, ile bdzie trwa ten wiat – wiat, ktry zrodzi muzyk industrialn. Albowiem kada epoka ma tak muzyk, na jak zasuguje, tak, jaka najlepiej oddaje jego natur. To proces nieuchronny – spoeczestwo drugiej poowy XX wieku musiao doczeka si industrialu. Tak oto rzuca nam si prosto w twarz nas samych i to, co wykreowalimy wok siebie – ale wszystko to dodatkowo przepuszczone przez krzywe zwierciado szyderstwa. Burza trwa, a dokoa narasta pstrokacizna i mietnisko. Czym to si skoczy? C, by moe niektrzy z nas doyj czasw, gdy wszelka dzisiejsza muzyka i kultura umrze, a na gruzach Europy i Ameryki grupki koczownikw dodawa bd sobie otuchy pierwotnym piewem i brzmieniami pasterskich fletw...
Dzi jednak haas jeszcze krluje. Kiedy moe zje sam siebie...

-- Adam T. Witczak [28 lipca 2006]



ostatnie artykuy autora:
Przypadki Derniere Volonte -- [29 lipca 2016]
Bunkier strachu -- [31 grudnia 2012]
Raison d'Etre -- [23 listopada 2011]
Louis i Bebe Barron -- [7 sierpnia 2011]
Pierre Schaeffer i muzyka konkretna -- [7 sierpnia 2011]
  wicej...

powrt do artykuw »


Szukaj:

nowe na stronie:
Nova - Utopica Musa
SPK - Zamia Lehmanni…
Feanch, Dutour, Lubat…
The Third Eye Foundati…
Dissonant Elephant - 5…
Club Alpino - Woouldy
Club Alpino - Tunga
Roman Wierciski - We ar…
Jan Grnfeld - Music f…
Simfonica - Song of the…
Roman Catholic Skulls…
Chvad SB - Phenomenali…
Lonsai Maikov - Dce…
Robert Henke w Chorzowie
Dog in the Evening…
Sublamp - Cathedrals o…
Eric Hofbauer Quintet…
Dagshenma - Humane to…
MNL 9 - Morning Mystery
Przypadki Derniere Volonte
wicej »

polecamy | wicej »

© 1996-2022 postindustry.org


wygenerowane w 0.008 s.