¤ Plunderphonics ¤

Czym jest pldrofonia? Okrelenie to zapewne wielu osobom w ogle nie jest znane, cho pewnie doszukaj si w samym brzmieniu i konstrukcji tego swka rysu groteski, albo i artu. To – poniekd – waciwy trop.

Trudno powiedzie, czy pldrofonia (z ang. plunderphonics) jest gatunkiem muzyki w cisym tego sowa znaczeniu. Jest to raczej forma zabawy dwikowej, niejednokrotnie zreszt pod mask artu i ironii skrywajcej mniej lub bardziej powane przesanie. Z drugiej strony nie jest to praca z dwikiem na takiej zasadzie, jak np. w noise czy ambient. W pewnym sensie pldrofonia jest daleko bardziej „muzyczna” ni rozmaite haaliwe eksperymenty postindustrialne – albowiem niejednokrotnie posiada wcale niemao rytmu i melodii. Problem w tym, e w rytm i melodia nie s immamentn cech samej pldrofonii, ale jedynie tworzywa, ktre w pldrofonicznym przedsiwziciu zostao wykorzystane. Tym tworzywem moe by nieomal kada muzyka – i nie tylko muzyka: take audycje radiowe, slogany reklamowe z radia i telewizji, przemwienia polityczne, rozmowy ludzi, gosy zwierzt, dwiki przemysowe...

Technika plunderphonics stanowi radykaln form wyrazu ponowoczesnej koncepcji sztuki na gruncie muzyki. Pldrofonia wyrasta z technik samplingu, tj. wykorzystywania prbek dwikowych, niejednokrotnie zaczerpnitych z twrczoci innych artystw – we wasnym utworze. Jest jednak zasadnicza rnica. Sampling – w takiej postaci, w jakiej pojawia si w techno czy hip-hopie – bierze na warsztat na og tylko krtkie frazy, fragmenty, czsto jedynie lini basu, zaptlony motyw melodyczny etc. Celem jest po prostu stworzenie przyjemnego w odsuchu kawaka, sample s po prostu czci muzyki.

Koncepcja plunderphonics jest inna. Mwic w sposb bardzo prosty i obrazowy: pldrofonia to po prostu utwory powstae przez cicie, mieszanie, spowalnianie, przyspieszanie, znieksztacanie wspomnianych wyej sampli, ktrych rdo bywa bardzo rne. Najczciej pldrowane s soniczne przejawy popkultury – nagrania artystw pop/rock, telewizyjne talk-shows – cokolwiek. Czyli kola dwikowy. Muzyczny fotomonta.

Cel? Zasadniczo celem pldrofonii jest swoisty „kulturowy terroryzm” – wymianie, wyszydzenie pewnych gupich zjawisk poprzez ukazanie ich w krzywym zwierciadle. Oczywicie mona te doszukiwa si innych interpretacji. Mnie bliskie jest postrzeganie pldrofonw jako swoistych „pocztwek” ze wiata koca XX wieku i pocztku XXI. A wic jako barwnych (czy raczej pstrokatych!) pejzay tej epoki kiczu i krlowania iloci.

Bardzo czsto pldrofonia czy si take z walk przeciw koncepcji „praw autorskich” i „wasnoci intelektualnej”. Nic dziwnego! Zesp Negativland pozwany by swego czasu do sdu przez znan tu i wdzie kapel U2. Powd? Nagrali wasny singiel pt. „U2”, zoony z fragmentw piosenek pana Bono, po czym wydali go w okadce sugerujcej, e to oryginalne dzieo U2. Taki may dowcip... na ktrym prawnicy popularnej kapeli jako nie chcieli si pozna.

Zrby pldrofonii pooy kanadyjski kompozytor John Oswald (ur. 1953). Oswald jest eksperymentujcym saxofonist, a take tancerzem, najbardziej jednak zasyn legendarnym albumem „Plunderphonics”. Album ten w ostatecznej postaci ukaza si dopiero w roku 2001, zawiera tracki z lat 1969-1996 ("Songs" - pldrofony powsta na bazie piosenek; "Tunes" - na bazie utworw instrumentalnych, w tym tzw. muzyki powanej) oraz utwory z pierwszej, zniszczonej wersji albumu. Na „Plunderphonics” syszymy m.in. fragmenty twrczoci Michaela Jacksona, Metallicy, Dolly Parton... Jak mwi John Oswald: Caa muzyka popularna jest, na tej samej zasadzie jak muzyka etniczna w kulturach prymitywnych, dobrem publicznym. Suchanie popu nie jest kwesti wyboru. Pytani, czy nie, jestemy nim stale zalewani. Przefiltrowany przez betonowe ciany, dociera on do nas z ulicy albo z mieszkania ssiada w formie dudnicego sub-basu. Sycha go wszdzie - w sklepie, w metrze, w biurze. Jak wic mona nie by jego pasywnym odbiorc ?”. A zatem Oswald, i tak bombardowany popem, postanawia odeprze atak, przechwyci pociski i skierowa je w stron atakujcych.

Inni wani wykonawcy pldrofonii to wzmiankowany Negativland, a take Tape Beatles, Curd Duca, Stock Hausen & Walkman, Christian Marclay (mieszajcy sample na gramofonach, tzw. turntablism) czy People Like Us. Na pycie „Wide Open Spaces” pani Vicky Bennet, odpowiedzialna za People Like Us, bierze na warsztat amerykaskie country, lokalne audycje radiowe, rozmowy zwykych, szarych ludzi z prowincji, reklamy telewizyjne i tego typu drobne odpadki dwikowego codziennego ycia. Muzyka z serialu "Dynastia" (o ile si nie myl) przeplata si ze strzpkami cieek dwikowych ze starych westernw, z pianiem kogutw, gupaw gadk medialnych prezenterw i tak dalej.

Z kolei inn pyt PLU jeden z recenzentw opisuje tak: Makabryczny Easy Listening, sprytnie poszatkowane antenowe rozmowy o niczym, tandetne filmy grozy klasy "d" race sztucznoci dialogi z tam do nauki angielskiego - to wszystko znajduje si na niniejszej pycie. (...) Venett celuje w gupot, kicz, blichtr i miernot kultury masowej, spdzajcych cae dnie przed srebrnym ekranem, karmionych reklamowo-soap-operow papk. Czy jest to tylko krytyka? Nie sdz. Pewna nutka nieodpartej fascynacji i sympatii kryje si za tym przemiewaniem. (...)Doskonale zmiksowany wiat w piguce. "Hate People Like You" powinna by wysana w kosmos zamiast zotej matrycy z wyryt par golasw, ktrzy trzymaj rk w uniwersalnym dla Ziemian pokojowym gecie.

Osobicie nie zawsze jestem zainteresowany socjologicznym i politycznym wymiarem plunderphonics. Czstokro sucham tych nagra po prostu jako przyjemnej „muzyki”. Sowo to wiadomie bior w cudzysw. W kadym bd razie jest w tym co sympatycznego, przyjemnego w taki przekorny, artobliwy sposb, iskrzcy si tysicami barw. Krajobrazy dwikowego mietnika, ale przecie od mietnika prosta droga do recyklingu... Pereki wynurzaj si z kolorowego natoku brzmie.

-- Adam T. Witczak [26 maja 2008]



ostatnie artykuy autora:
Przypadki Derniere Volonte -- [29 lipca 2016]
Bunkier strachu -- [31 grudnia 2012]
Raison d'Etre -- [23 listopada 2011]
Louis i Bebe Barron -- [7 sierpnia 2011]
Pierre Schaeffer i muzyka konkretna -- [7 sierpnia 2011]
  wicej...

powrt do artykuw »


Szukaj:

nowe na stronie:
Nova - Utopica Musa
SPK - Zamia Lehmanni…
Feanch, Dutour, Lubat…
The Third Eye Foundati…
Dissonant Elephant - 5…
Club Alpino - Woouldy
Club Alpino - Tunga
Roman Wierciski - We ar…
Jan Grnfeld - Music f…
Simfonica - Song of the…
Roman Catholic Skulls…
Chvad SB - Phenomenali…
Lonsai Maikov - Dce…
Robert Henke w Chorzowie
Dog in the Evening…
Sublamp - Cathedrals o…
Eric Hofbauer Quintet…
Dagshenma - Humane to…
MNL 9 - Morning Mystery
Przypadki Derniere Volonte
wicej »

polecamy | wicej »

© 1996-2022 postindustry.org


wygenerowane w 0.012 s.