¤ Trackery - krtkie wprowadzenie ¤

Trackery to jedne z najlepszych i najwygodniejszych programw do tworzenia muzyki na komputerze przy wykorzystaniu prbek dwikowych (sampli). Cho nie s tak popularne, jak jeszcze kilkanacie lat temu, to wci maj swoje grono entuzjastw i mog przyda si kademu, kto rozpoczyna przygod z muzyk elektroniczn jakiegokolwiek gatunku. Na pierwszy rzut oka kolumny wypenione drobnymi literkami i cyferkami sprawiaj wraenie czego skomplikowanego i abstrakcyjnego, przypominajcego bardziej arkusz kalkulacyjny ni program muzyczny, w rzeczywistoci jednak ten rodzaj zapisu jest niesychanie prosty i zwizy.
Trackery powstay dla wielu platform sprztowych i systemw operacyjnych (dla Amigi, Atari ST, PC DOS, Windows, Linux - i nie tylko), maj te rne moliwoci, czasami bardzo rozbudowane. Wsplnym mianownikiem wszystkich tego typu programw jest sposb zapisywania utworw. Kiedy wczamy trackera, pierwszym, co rzuca si w oczy, jest tabela liczca od czterech do kilkudziesiciu kolumn i kilkadziesit (na og 64) wierszy. Jeeli otwieramy jaki modu (czyli utwr), wwczas tabela bdzie przynajmniej czciowo zapeniona literkami i liczbami. cilej mwic, kada kolumna dzieli si na kilka podkolumn - zazwyczaj cztery. W pierwszej zapisane s oczywicie nuty (np. C#4, D-5, D-6, A#4), na prawo od nich (w drugiej podkolumnie) mamy cyfry, okrelajce numer instrumentu, na ktrym grany jest dwik. Obok mona za pomoc wartoci liczbowej ustali gono (domylnie ustawiona jest najwiksza dla danego instrumentu), a take dopisa specjaln komend, informujc program, jakiej transformacji ma podda dwik w danym momencie. W zasadzie jest to (nie wizualnie, ale co do zasady) bardzo podobne do zwykego zapisu nutowego na piciolinii.
Kolumny tabeli (te "due") to tzw. kanay dwiku (channels). Oczywicie nie naley myle, e kademu kanaowi przypisany jest tylko jeden instrument - nie ma takiej reguy, nastpujce po sobie nuty mog wykorzystywa rne brzmienia i teoretycznie mona w jednej kolumnie umieci nawet i 64 nuty, z ktrych kada zagrana bdzie za pomoc innej prbki dwikowej. Pami wspczesnych komputerw pozwala na rozrzutno przy okrelaniu liczby kanaw, ale jeli spojrzymy na moduy 4-kanaowe (ograniczenie do takiej liczby bywao niegdy koniecznoci tyle przykr, co pobudzajc wyobrani), to bardzo czsto wida, e s maxymalnie skondensowane - i np. na jednym kanale nastpuj po sobie kolejno: dwik stopy basowej, werbel i hihat, a czasami da si upcha co jeszcze.
Tu naley wyjani, e instrumenty i sample to w trackerze pojcia rne, cho zwizane ze sob. Instrument (zapisany na og w formacie .xi) moe by prost "kopi" czy te "konwersj" sampla (najczciej s to pliki .wav i .iff), ale moe si na skada kilka sampli wspbrzmicych ze sob i odtwarzanych wedug pewnych instrukcji (okrelajcych sposb wybrzmiewania, gono w lewym i prawym goniku etc.).
Utwr w trackerze podzielony jest na czci, zwane patternami. Patterny maj zazwyczaj 64 wiersze, ale oczywicie mona to sobie rnie zmienia. Mona powtrzy pattern w dowolnym miejscu utworu (bo po co kilka czy kilkanacie razy przekleja czy tym bardziej przepisywa spor ilo nut). Programy pozwalaj te zazwyczaj na kopiowanie i wycinanie caych kolumn lub podkolumn (np. tylko podkolumny dotyczcej gonoci), prcz tego maj te ca mas innych moliwoci zwizanych z edycj sampli i instrumentw, wspprac ze sprztem podczanym do komputera, konwersj utworu na .wav etc. A na przykad Fast Tracker oferuje w specjalnym okienku moliwo gry w ...Nibbles (czyli "We"), kiedy chcemy odpocz, suchajc wasnej lub cudzej twrczoci. Twrczo ta zapisywana jest w specjalnych formatach - najczciej s to .mod, .it, .s3m i .xm, ale istniej te inne. Gotowy modu mona na og zapisa w .wav i obrabia w innych programach (np. Cool Edit). Niektre programy oferuj te bezporedni konwersj na format mp3.
Trackery nie narzucaj w zasadzie adnych ogranicze stylistycznych, ani jakociowych. Rzecz jasna prosty 4-kanaowy modu zagrany na biednych, plastikowych samplach bdzie natychmiast rozpoznawalny jako uboga namiastka "prawdziwej" muzyki, ale kanaw (przynajmniej na wspczesnych komputerach) moe by duo, duo wicej, za prbki dwikowe wysokiej jakoci s jak najbardziej przyswajalne dla programu. Tak prbk zazwyczaj jest pojedynczy dwik, np. odgos szarpnicia struny gitary, uderzenia w werbel, zagrania jednej nuty na klawiszach etc., z powodzeniem mona jednak stosowa take cae sekwencje perkusyjne, gotowe melodie, ludzki gos, jak rwnie wszelkie dwiki spoza wiata muzyki - biay szum, odgosy wody, wiatru, maszyn czy czegokolwiek innego. Granic jest tylko nasza wyobrania oraz ewentualnie pami komputera i moliwoci karty dwikowej. Warto jednak zauway, e istnieje cay podgatunek tzw. "chiptunes", czyli utworw opartych o skrajnie proste i minimalistyczne brzmienia syntetyczne, co stanowi nawizanie do najstarszych utworw muzyki komputerowej i melodyjek rodem z PC Speakera. Wracajc jeszcze do liczby kanaw, to ograniczenie si do czterech rodzi co prawda liczne przeszkody, ale motywuje take do obmylania ciekawych rozwiza - std wiele 4-channeli to prawdziwe majstersztyki.
W trackerze moemy komponowa muzyk w dowolnym gatunku. Oczywicie transkrypcje utworw rockowych czy klasycznych nie oddaj caej zoonoci takiej muzyki (ktra najlepiej brzmi, kiedy wykonywana jest na prawdziwych instrumentach), ale z wszelkimi odmianami techno, ambientu, noise, czy industrialu (rwnie militarnego...) nie powinno by adnego problemu. Zreszt nawet trackerowe wykonania "normalnej" muzyki (zarwno konwersje istniejcych ju dzie, jak i prby komponowania od podstaw klasyki, rocka czy jazzu na komputerze) bywaj bardzo sprawnie zrealizowane.
Pierwszym trackerem by prawdopodobnie Ultimate Soundtracker, napisany w 1987 roku przez Karstena Obarskiego dla platformy Amiga. W 1989 roku ukaza si (rwnie amigowy, a do tego freeware'owy) Noise Tracker autorstwa Pexa "Mahoneya" Tufvessona i Andersa "Kaktusa" Berkemana. Rodzina tych programw systematycznie si powikszaa, pojawi si take trackery na PC (pod DOS, a pniej i pod Windows) oraz Atari ST. Do najsynniejszych produktw amigowych zaliczy mona (prcz dwch wymienionych na pocztku): ProTrackera, DIGIBoostera Pro (polska produkcja!) i Octameda. Na scenie PC prym widy Fast Tracker (zwaszcza FT II), Scream Tracker i Impulse Tracker, a ju pod Windowsem - MadTracker i ModPlug Tracker. Pod Linuxem odpali mona m.in. Milky Trackera.
W swoim czasie trackery byy podstawowym narzdziem muzykw z tzw. "demosceny komputerowej", trackerowa muzyka bardzo czsto gocia rwnie w grach komputerowych, takich jak np. Super Frog, Shadow Of The Beast, Supaplex. W swoim czasie jednym z najlepszych i najpodniejszych kompozytorw trackerowych w Polsce by Piotr Bendyk, znany pod pseudonimem XTD. Z demosceny wywodzia si take grupa Aural Planet, wykonujca muzyk elektroniczn (m.in. w stylistyce trance, cho nie tylko). Jej czonkowie (KeyG, Falcon, Scorpik, Raiden) s autorami wielu moduw trackerowych, ktre wci mona znale w sieci.
Obecnie nadal powstaj nowe trackery, rozwijane s te niektre stare. Wicej informacji o tych programach (a take spore archiwa moduw) mona znale np. na http://modules.pl i http://modarchive.org/

-- Adam T. Witczak [11 kwietnia 2011]



ostatnie artykuy autora:
Przypadki Derniere Volonte -- [29 lipca 2016]
Bunkier strachu -- [31 grudnia 2012]
Raison d'Etre -- [23 listopada 2011]
Louis i Bebe Barron -- [7 sierpnia 2011]
Pierre Schaeffer i muzyka konkretna -- [7 sierpnia 2011]
  wicej...

powrt do artykuw »


Szukaj:

nowe na stronie:
Nova - Utopica Musa
SPK - Zamia Lehmanni…
Feanch, Dutour, Lubat…
The Third Eye Foundati…
Dissonant Elephant - 5…
Club Alpino - Woouldy
Club Alpino - Tunga
Roman Wierciski - We ar…
Jan Grnfeld - Music f…
Simfonica - Song of the…
Roman Catholic Skulls…
Chvad SB - Phenomenali…
Lonsai Maikov - Dce…
Robert Henke w Chorzowie
Dog in the Evening…
Sublamp - Cathedrals o…
Eric Hofbauer Quintet…
Dagshenma - Humane to…
MNL 9 - Morning Mystery
Przypadki Derniere Volonte
wicej »

polecamy | wicej »

© 1996-2022 postindustry.org


wygenerowane w 0.008 s.