¤ Louis i Bebe Barron ¤

"Zakazana Planeta" ("Forbidden Planet") z roku 1956 przesza do historii filmu jako klasyk gatunku science-fiction i pierwsze komercyjne dzieo kinematografii, w ktrym na tak du skal zastosowano muzyk elektroniczn. Osobicie sdz, e jest to przypadek podobny do "Conana Barbarzycy" - sam film, cho oczywicie sympatyczny, jest po prostu tworem przemysu rozrywkowego Hollywood, co wicej - po latach moe razi prostot scenografii, umownoci efektw specjalnych, nierzadko naiwnoci rozwiza fabularnych. Na tym tle muzyka wyrnia si nadzwyczaj pozytywnie i na dugo zapada w pami. W przypadku "Conana" mielimy do czynienia z arcydzieem surowego, topornego monumentalizmu, skomponowanym przez Basila Poledourisa, a wykonanym przez orkiestr i chr, w "Zakazanej Planecie" zastosowano natomiast experymentaln ciek dwikow, wwczas niezwykle oryginaln, obecnie wci natomiast intrygujc. Autorami tej oprawy byli Louis i Charlotte "Bebe" Barron, maestwo kompozytorw muzyki awangardowej.

Bebe urodzia si w roku 1925 w Minneapolis jako Charlotte May Wind, jej przyszy m - Louis Barron - przyszed na wiat w tym samym miecie pi lat wczeniej. Ona studiowaa muzyk na Uniwersytecie w Minnesocie, on - w Chicago. Pobrali si w roku 1947, a rozwiedli (niestety!) w 1970, co zreszt nie przeszkodzio im w dalszej wsppracy artystycznej. Louis zmar w roku 1989, bya ona przeya go o blisko 20 lat - odesza z tego wiata w kwietniu 2008 roku.
Pod koniec lat 40-tych para zainteresowaa si najnowszymi technikami kompozytorskimi, a mianowicie muzyk na tam, muzyk konkretn (ktrej zrby opracowali we Francji Pierre Schaeffer i Pierre Henry), a take wykorzystaniem elektronicznych generatorw dwiku.

W tamtych czasach nie byo oczywicie mowy o nowoczesnych syntezatorach, samplerach i mixerach, nie wspominajc ju o oprogramowaniu komputerowym. Urzdzenia produkoway proste tony i szumy, tamy cio si noyczkami i rcznie sklejao, a ostateczny efekt odbiega zarwno od wszelkiej muzyki tradycyjnej, jak i od popularnych form "elektroniki", granych 20-30 lat pniej przez Kraftwerk, Jeana-Michel Jarre'a, Tangerine Dream i Vangelisa. Experymentalna muzyka lat 50-tych czstokro zrywaa cakowicie ze schematem melodii, rytmu i harmonii, obfitowaa w niepokojce brzmienia szmerowe i odgosy otoczenia. Przykadem moe by elektroniczna twrczo Xenakisa czy Karlheinza Stockhausena, ktra zreszt bya jedn z inspiracji dla pniejszych artystw z krgu industrialu i ambientu. W tej heroicznej awangardzie funkcjonowao take maestwo Barronw.
Louis samodzielnie konstruowa urzdzenia wytwarzajce brzmienia, a na zarejestrowane dwiki nakada rozmaite efekty (np. pogos, "delay"). Bebe zajmowaa si kompozycj - przesuchiwaa tamy, wybieraa okrelone fragmenty, odrzucaa zbdny materia, zaptlaa niektre motywy.
W nowojorskiej dzielnicy Greenwich Village, pod adresem 9 West 8th Street, maestwo Barronw otworzyo studio nagra, w ktrym gromadzili si midzy innymi muzycy awangardowi. W studio zamontowano magnetofony, goniki, oscylatory i inne urzdzenia, czsto wasnej konstrukcji. U Barronw nagrywa m.in. John Cage - sam i we wsppracy z Mortonem Feldmanem, Earle Brownem i Davidem Tudorem. Louis i Bebe podjli take wspprac z reyserami filmowymi, komponujc opraw dwikow m.in. do experymentalnych filmw "Bells of Atlantis" i "Jazz of Lights" autorstwa Iana Hugo. W 1956 roku nagrali bodaj najsynniejsze swoje dzieo - wspomniany na pocztku soundtrack do "Forbidden Planet", wielkiej, komercyjnej produkcji zrealizowanej przez wytwrni Metro-Goldwyn-Mayer. Producenci planowali z pocztku zatrudni sawnego kompozytora Harry'ego Partcha, Barronom powierzajc jedynie dwadziecia minut efektw dwikowych, jednak po usyszeniu efektw ich pracy postanowili zleci im cao oprawy muzycznej. W rezultacie powstao kilkanacie niesamowitych utworw, idealnie ilustrujcych filmowe wydarzenia - a wic m.in. ldowanie statku kosmicznego na obcej planecie, spotkanie z rozumnym robotem, walk z potworami, tajemnicze urzdzenia pozostawione przez wymar ras kosmitw etc. Ascetyczna, hipnotyzujca muzyka skada si w przewaajcej mierze z rozmaitych elektronicznych tonw i szmerw, czasami rozbrzmiewajcych bardzo cicho, kiedy indziej przeradzajcych si w drapieny, gony haas. Dwiki wij si i pulsuj, niekiedy ukadaj w extrawaganckie niby-rytmy. Wykorzystano cae spektrum czstotliwoci - od bardzo niskich dudnie i bucze a po kujce, wysokie piski. Z perspektywy czasu jest to muzyka tyle archaiczna, co i futurystyczna.
Do historii przeszo nieczyste zagranie ze strony organizacji American Federation of Musicians, czyli zwizku zawodowego kompozytorw i wykonawcw, do ktrego Louis i Bebe nie naleeli. Federacja ta wymoga na producentach rezygnacj z okrelania dziea Barronw jako "muzyki" i we wszelkich materiaach promocyjnych sowo to zostao zamienione na "electronic tonalities". Ten bj o definicje i przynaleno do organizacji, bdcy przykrywk dla zachannoci i monopolistycznych zapdw zwizku, przynis jeszcze jeden negatywny skutek - soundtrack do "Zakazanej Planety" nie by rozpatrywany jako kandydat do Oscara, ani jako muzyka, ani jako efekty specjalne.
Louis i Bebe nigdy zasadniczo nie zmienili swoich technik kompozytorskich, z biegiem lat coraz bardziej starowieckich. W latach 50-tych, 60-tych i 70-tych przygotowali m.in. cieki dwikowe do filmw "Bridges Go-Round", "Crystal Growing" i "More Than Human", a take utwory "The Circe Circuit", "Elegy for a Dying Planet" i inne. Bebe komponowaa do pocztku XXI wieku - ostatnie jej dzieo, utwr "Mixed Emotions", zarejestrowano w roku 2000. W pracy nad t kompozycj do wyjtkowo wykorzystano nowoczesn technologi, jak np. program Digital Performe na komputerze Apple MacIntosh.

-- Adam T. Witczak [7 sierpnia 2011]



ostatnie artykuy autora:
Przypadki Derniere Volonte -- [29 lipca 2016]
Bunkier strachu -- [31 grudnia 2012]
Raison d'Etre -- [23 listopada 2011]
Pierre Schaeffer i muzyka konkretna -- [7 sierpnia 2011]
Trackery - krtkie wprowadzenie -- [11 kwietnia 2011]
  wicej...

powrt do artykuw »


Szukaj:

nowe na stronie:
Nova - Utopica Musa
SPK - Zamia Lehmanni…
Feanch, Dutour, Lubat…
The Third Eye Foundati…
Dissonant Elephant - 5…
Club Alpino - Woouldy
Club Alpino - Tunga
Roman Wierciski - We ar…
Jan Grnfeld - Music f…
Simfonica - Song of the…
Roman Catholic Skulls…
Chvad SB - Phenomenali…
Lonsai Maikov - Dce…
Robert Henke w Chorzowie
Dog in the Evening…
Sublamp - Cathedrals o…
Eric Hofbauer Quintet…
Dagshenma - Humane to…
MNL 9 - Morning Mystery
Przypadki Derniere Volonte
wicej »

polecamy | wicej »

© 1996-2022 postindustry.org


wygenerowane w 0.008 s.